Motorun Aşırı Isınması: Ana Sebepler

Gösterge panelindeki sıcaklık ibresi kırmızıya doğru kaymaya başladığında elinizde çok fazla zaman yoktur. Motor bloğu ve silindir kapağı, birkaç dakikalık aşırı ısınmadan sonra kalıcı hasar görebilir. Bu yüzden hem motor fazla ısınıyor nedenini doğru okumak hem de yol kenarında yapılacak ilk müdahaleyi bilmek gerekir.

Aşırı Isınmanın Ana Sebepleri

Soğutma sistemi kapalı bir devredir. Sıvı, pompa, radyatör, termostat, fan ve hortumlardan biri görevini yapmazsa ısı dışarı atılamaz. Sık görülen sebepler şu sırayla ilerler:

1. Soğutma sıvısı seviyesi düşük. En yaygın sebep budur. Sızıntı, buharlaşma veya eksik doldurma nedeniyle devrede hava kalır. Hava, sıvı gibi ısı taşımaz.
2. Kaçak var. Radyatör peteği, üst-alt hortumlar, kalorifer radyatörü, su pompası keçesi ya da genişleme kabı çatlağı. Zemindeki renkli leke ve tatlımsı koku belirgin ipucudur.
3. Termostat kapalı kalmış. Motor hızlı ısınıyor ama radyatörün üst hortumu soğuk kalıyorsa termostat açılmıyor demektir. Sıvı büyük devreye geçemez.
4. Fan çalışmıyor. Trafikte veya rölantide ısınıp, yolda hızlanınca düzelen bir araçta ilk şüpheli fandır. Elektrikli fanlarda sigorta, röle, ısı sensörü ya da motorun kendisi arızalanır. Viskoplastik (kavramalı) fanlarda kavrama kaybı sessizce gelişir.
5. Su pompası zayıflamış. Kanatları korozyona uğramış veya kayışı/triger dişi kaymış pompa devir daim yapamaz. Şaft yatağından gelen uğultu ve keçe damlaması eşlik eder.
6. Radyatör tıkalı. İçten kireç ve pas çamuru, dıştan böcek-yaprak-çamur tabakası. İkisi de ısı transferini keser. Peteğe dokunulduğunda bazı bölgeler soğuk, bazıları çok sıcaksa iç tıkanma vardır.
7. Radyatör kapağı basınç tutmuyor. Basınç düşerse sıvının kaynama noktası düşer. Aracın 100 °C civarında kaynaması bu yüzden olabilir. Basınç testi ucuz ve hızlı bir kontroldür.
8. Sistemde hava hapsı. Sıvı değişimi veya kalorifer petek onarımı sonrası hava tahliyesi yapılmadığında ibre dengesiz oynar, kalorifer soğuk üfler.
9. Silindir kapak contası yanmış. Yanma gazı soğutma devrine kaçar. Genişleme kabında sürekli baloncuk, egzozdan beyaz duman, sıvı seviyesinde hızlı düşüş görülür. Bu, aşırı ısınmanın hem sebebi hem sonucu olabilir.
10. Yağlama ve yanma tarafı. Çok düşük motor yağı, aşırı geç ateşleme, tıkalı katalitik konvertör ya da sürekli ağır yük de sıcaklığı yukarı çeker. Soğutma sistemi kusursuzsa bu tarafa bakılır.

Yolda İlk Müdahale: Adım Adım

1. Klimayı kapatın, kaloriferi tam sıcak ve tam fan açın. Kalorifer radyatörü ikinci bir soğutucu gibi çalışır. Kabin ısınır ama motor rahatlar.
2. Durun, ama motoru hemen kapatmayın. Güvenli bir yere çekin. 1-2 dakika rölantide bekletmek, sıcak noktaların dağılmasını sağlar. İbre tepede sabitlendiyse ya da buhar geliyorsa doğrudan kapatın.
3. Kaputu açın, kapağı açmayın. Basınçlı sıcak sıvı fışkırır. En az 30-40 dakika bekleyin. Üst hortumu elle sıktığınızda sertlik kalmadıysa basınç düşmüştür.
4. Gözle kontrol yapın. Kopmuş kayış, patlamış hortum, ıslak pompa bölgesi, genişleme kabında seviye. Fan pervanesinin elle serbest dönüp dönmediğine bakın.
5. Soğuduktan sonra takviye yapın. Elinizde uygun antifriz karışımı varsa onu kullanın. Yoksa acil durumda temiz su eklenebilir; ilk fırsatta doğru tür sıvıyla değiştirilmelidir.
6. Yavaş ve gözlemleyerek gidin. Ağır yükten, uzun rampadan, klimadan uzak durun. İbre yeniden çıkıyorsa yola devam etmeyin; çekici çağırmak daha ucuza gelir.

Belirtiden Sebebe Hızlı Tablo

Sık Yapılan Hatalar

• Sıcak motora soğuk su dökmek. Alüminyum kapak ve blok çatlar. Mutlaka soğumasını bekleyin.
• Kapağı bezle sarıp açmaya çalışmak. Yanık riski yüksektir ve seviyeyi hiç okumadan sistem boşalır.
• Termostatı çıkarıp atmak. Motor çalışma sıcaklığına ulaşamaz, yakıt tüketimi ve aşınma artar. Bazı araçlarda akış dengesi bozulduğu için ısınma daha da kötüleşir.
• Farklı renk/tip antifrizleri karıştırmak. Katkılar çöker, jelleşme ve tıkanma başlar. Sıvı seçimi araç üreticisinin şartnamesine göre yapılır.
• Kaçak tıkayıcı toz atmak. Küçük bir gözenek kapanırken kalorifer peteği ve termostat kanalı tıkanabilir. Geç