Motor Su Basıncının Yüksek Olması: Nedenleri ve Çözümü
Soğutma sistemi kapalı bir devredir ve belirli bir basınç altında çalışır. Bu basınç, suyun kaynama noktasını yükseltmek için gereklidir. Ama basınç normalin üzerine çıkarsa hortumlar şişer, kelepçeler zorlanır, radyatör peteği ve kalorifer radyatörü zarar görür. Motor su basıncı yüksek olduğunda genellikle altta yatan başka bir sorun vardır; basınç sadece habercidir.
Normal Basınç Ne Kadardır?
Çoğu binek araçta radyatör kapağının açma değeri 1,0 – 1,6 bar aralığındadır. Bu değer kapağın üzerinde yazar. Sistem bu değere kadar basınç tutar, üzerine çıkınca kapak fazla basıncı genleşme deposuna ya da atmosfere boşaltır.
- Motor soğukken: basınç yok denecek kadar az.
- Isınma sürecinde: kademeli artış normaldir.
- Çalışma sıcaklığında: kapak değerinin altında sabitlenmesi beklenir.
- Motor durduktan sonra: yavaş yavaş düşmesi gerekir.
Rölantide üst hortumun taş gibi sertleşmesi, depodan fokurdama sesi gelmesi ya da kapağı açtığınızda şiddetli püskürme olması anormal basıncın klasik işaretleridir.
Yüksek Basıncın Ana Nedenleri
1. Silindir kapak contası veya kapak çatlağı
En ciddi nedendir. Yanma odasındaki gaz basıncı su ceketine kaçar. Sistem sürekli şişer, motor durduktan sonra da basınç düşmez. Depoda kesintisiz baloncuk, egzozdan beyaz duman, soğutma sıvısında yağ izi eşlik eder.
2. Aşırı ısınma
Sıcaklık yükseldikçe basınç da yükselir. Burada basınç sonuç, sebep değil. Termostatın kapalı kalması, fanın devreye girmemesi, su pompası kanatlarının aşınması ya da radyatörün dışının kirlenmesi tabloyu oluşturur. Motorun aşırı ısınma sebeplerini ayrı ayrı elemek gerekir.
3. Tıkalı radyatör veya kireç birikimi
İç kanallar daraldığında akış zorlaşır, pompa çıkışında basınç birikir. Uzun süre değiştirilmemiş antifriz, kireç ve çamur bırakır. Radyatör temizleme işlemi bu durumda ilk adımdır.
4. Hava hapsi
Sistemde kalan hava sıcakla genleşir ve basıncı yalancı biçimde yükseltir. Genellikle su değişiminden veya hortum sökümünden sonra ortaya çıkar. Havanın tahliyesi çoğu zaman sorunu tek başına çözer.
5. Yanlış veya bozuk radyatör kapağı
Değeri yüksek kapak takılması ya da yayı sertleşmiş kapak, basıncın boşalmasını engeller. Ucuz parçadır, kolay atlanır. Basınç testi ile kontrol edilebilir.
6. Hatalı sıvı ve fazla dolum
Saf antifrizle doldurulmuş sistem daha kötü ısı taşır. Depoyu ağzına kadar doldurmak ise genleşmeye yer bırakmaz. Karışım oranı genelde %50 su – %50 antifriz olmalıdır.
7. Egzoz gazı kaçıran EGR soğutucusu veya kapak bloğu
Turbolu dizellerde soğutmalı EGR ya da yağ soğutucusu içinden gaz sızması, contaya benzer belirtiler üretir.
Adım Adım Teşhis
- Motoru soğutun. Sıcak sistemde kapağı asla açmayın. En az 40 dakika bekleyin.
- Seviye ve renge bakın. Kahverengi çamur, yağ tabakası veya paslı renk iç kirlenmeye işaret eder.
- Kapağı inceleyin. Contası çatlak mı, yay hareketli mi? Üzerindeki bar değerini üretici değeriyle karşılaştırın.
- Basınç testi yapın. Pompalı test aleti ile sisteme kapak değeri kadar basınç verin. 10 dakikada düşüş varsa kaçak, düşüş yoksa dış devre sağlam.
- Motoru çalıştırıp depoyu izleyin. Sürekli, ritmik baloncuk çıkışı yanma gazı kaçağının en güçlü göstergesidir.
- Sıcaklığı takip edin. Gösterge yükseliyorsa önce termostat ve fan tarafına bakın. Fan geç devreye giriyorsa müşir veya viskoplastik fan göbeği şüphelidir.
- Hortumları elle kontrol edin. Rölantide üst hortum sertse ve gaz verdiğinizde daha da şişiyorsa gaz kaçağı olasılığı yüksektir.
- Radyatörün önünü kontrol edin. Yaprak, böcek ve çamur tabakası hava akışını kesip ısıyı yükseltir.
- Havayı tahliye edin. Aracın ön tarafını yükseltip purjör vidasından ya da kapak açık halde rölantide çalıştırarak havayı çıkarın.
- Gaz testi yaptırın. Şüphe sürüyorsa kimyasal blok testi veya karbonmonoksit ölçümü kesin sonuç verir.
Belirtiye Göre Hızlı Yönlendirme
| Belirti | Öncelikli şüpheli |
|---|---|
| Motor durunca basınç düşmüyor | Kapak contası, kapak çatlağı |
| Sıcaklık normal, basınç yüksek | Radyatör kapağı, hava hapsi |
| Basınçla birlikte ısınma | Termostat, fan, su pompası |
| Depoda köpük ve yağ | Yağ soğutucusu, conta |
| Kalorifer üflemiyor, üst hortum sıcak | Tıkalı kalorifer radyatörü veya hava |
Sık Yapılan Hatalar
- Kapağı sıcakken açmak. Basınçlı kaynar sıvı fışkırır, ciddi yanık riski vardır.
- Daha yüksek basınçlı kapak takmak. Kaçağı gizler ama radyatör ve kalorifer peteğini patlatır.
- Sadece su eklemeyi çözüm sanmak. Seviye düşüyorsa kaçak vardır; tekrar eklemek zaman kaybıdır.
- Kaçak tozu atmak. Kireçlenmiş sistemde kanalları ve kalorifer radyatörünü tıkar.
- Farklı antifrizleri karıştırmak. Jelleşme ve akış kayb